Geschiedenis Olieworstelen

MOST MACHO IN DE MEDIA:

GREASY LINKS

• Pictures Amsterdam 1999
• Agenda of Oilwrestling
• Results matches
• Kadir fought as a lion
• Int. contacts
• Gays vs. Porno-Pehlivan
• Gays and oilwrestling
• Sponsors
• Aanmelden olieworstelen
• Mehter
• Bondsberichten
• Kadir vocht als een leeuw
• Geschiedenis
• E-mail

Babelonisch bronswerk van Chafadji. © Carl Diem Archiv, Köln, pag. 104 Weltgeschichte des Sports und der Leiberserziehung, Cotta Verlag 1960 Stuttgart

De oudst bekende afbeeldingen van het olieworstelen zijn zo´n 4650 jaar oud. Ze stammen uit Egypte en Assyrië en zijn in dezelfde tijd vervaardigd. Het Babylonische bewijs van het bestaan van de sport is een bronzen beeldje dat werd opgegraven bij de Babylonische Chafadji-tempel. Om duidelijk te maken dat het hier olieworstelaars betreft, staan de atleten afgebeeld met twee olievaten op hun hoofd. Ieder die ooit olieworstelaars aan het werk heeft gezien, herkent onmiddellijk de karakteristeke houding waarbij de worstelaars elkaar bij de lendenen vastgrijpen.

Mag het bij het gewone vrije stijl of grieks-romeins worstelen een strafpunt opleveren wanneer je de tegenstander bij de kleding grijpt, bij het olieworstelen vormt de (zwaar lederen) worstelbroek het houvast waarmee de meeste overwinningen worden behaald.

De oudste ons bekende afbeelding van olieworstelen in Egypte stamt uit dezelfde tijd als het Babylonische Brons en is te vinden in het graf van Ptahhoteb bij Sakkara. Het is een kalksteenreliëf uit de 5de dynastie (rond 2650 vChr). Maar het meest aansprekende bewijs werd vierduizend jaar geleden als een stripverhaal in een grafkamer bij Beni Hasan geschilderd. Het is het komplete beeldverslag van een olieworstelwedstrijd. Ongetwijfeld was de gestorvenen een worstelaar.

Op deze afbeelding zien we de gestorven worstelaar zich inoliën. De olie zit in een rietstengel.

Het laatste plaatje van de onderste rij toont de nu nog bij het olieworstelen bekende ´drie stappen overwinning´, waarbij met de tegenstander op heuphoogte drie stappen worden gemaakt. Het complete geïllustreerde leerboek olieworstelen werd al 2000 voor Christus geschilderd in Egypte. Eeuwen later zou Egypte worden veroverd door de Perzen en Iraanse koningen als farao´s de Egyptische troon bezetten. Uit dit tijdperk stammen tot op de huidige dag gebruikte benamingen en regels. Volgens Ferdowsi's Shahnameh was de legendarische pehlivan (olieworstelaar) uit dit tijdperk een zekere Rostam, die er door zijn geweldige kracht keer-op-keer in slaagt zijn land te redden van boze krachten. Het woord ´Pehlivan´ als specifieke aanduiding voor een olieworstelaar werd voor het eerst gebezigd in de periode dat de Parsen (238 BC - 224 AD) de Grieken uit Iran verjoegen. Uit deze periode stammen de basisregels. Om nog niet duidelijke redenen was het vooral in het grensgebied van het Grieks-Perzische rijk waar het olieworstelen veel werd beoefend. Dat bleef zo, ook nadat de macht later door Rome werd overgenomen. Als in 330 nChr. de hoofdstad van het Romeinse Rijk van Rome naar Istanbul wordt verplaatst, lijkt het even of het olieworstelen de Rijkssport bij uitstek te worden, ware het niet dat de kerkvaders heftig te keer trekken tegen sport in het algemeen en worstelen in het bijzonder, In 393 nChr. treft sport een kerkelijke ban en hebben de laatste Olympische spelen van de oudheid plaats. Vooralsnog hebben er geen officiële wedstrijden meer plaats, maar het lukt de kerk nooit om de sport geheel te verbieden.

Zo arriveert 100 jaar voor de Osmanen Edirne veroveren de zwervende derwisj Alp Eren Sari Saltuk in de stad aan. Sari Saltuk heerste 40 jaar over de stad en organiseert 17 km buiten de stad nabij Ahirköy de eerste olieworstelwedstrijden. In de Balkan is Sari Saltuk als eerste olieworstelaar ´Osmaanse Stijl´ bekend. Wanneer een 40-man sterke commando-troep onder leiding van Süleyman Pasha, de zoon van sultan Orhan Gazi het Europesche deel (Rumeli) van de huidige Turkse republiek veroverden, slaan zij hun kamp op in het gebied waar Alp Eren Sari Saltuk zijn olieworstelwedstrijden organiseerde. Ook de commandotroep van Süleyman Pasha maken kennis met het olieworstelen en besluiten onder elkaar een match te houden. Uiteindelijk bleven er twee soldaten over, die uren doorworstelden, zonder dat er een winnaar bekend werd. Süleyman Pasha besloot dat de wedstrijd tijdens het lente-feest (6 mei) zou worden voortgezet en loofde voor de winnaar een lederen broek uit. Tijdens deze match, die plaats had in Ahirköy, worstelden de twee van de vroege ochtend tot middernacht, om uiteindelijk van uitputting te sterven. Hun vrienden begroeven hen onder een vijgenboom en vertrokken. Toen ze later terugkeerden bleek dat er verschillende bronnen op die plek ontsprongen waren, en ze noemden de plek kirkpinar (40 bronnen), naar het oorspronkelijke aantal mannen van hun commando-groep. Deze historische plek ligt nu in Griekenland. Ter herinnering aan de twee worstelaars organiseerden de manschappen wedstrijden in het olieworstelen, welke een traditie werden in het gebied rond Edirne..Deze stad, hoofdstad van het Osmaanse Rijk gedurende 91 jaar, is tot op heden de plaats waar jaarlijks de EDIRNE KIRKPINAR wordt gehouden, waarvan de winnaar zich ´Kampioen van Turkije´ mag noemen. De winnaar ontvangt een wisselprijs, een 1 kg 450 gram zware 14 karaat Gouden Riem.

Olieworstelen komt naar Europa

Turkse olieworstelaars maakte deel uit van de entourage van Zijne Imperiale Majesteit sultan tijdens diens bezoek aan de wereldtentoonstelling die van april tot november 1867 in Parijs wordt gehouden. Keizerin Eugénie de Montijo, echtgenote van keizer Napoléon III is aanwezig tijdens een olieworstelwedstrijd.

Kurtdereli Mehmet, de legendarische Osmaanse worstelaar die ook in New York furore maakte. © Foto: Cem Shirazi

Uit die dagen herleefde de uitdrukking ´Fort comme une Turc´ (Sterk als een Turk). Er waren diverse Osmaanse worstelaars die rond de eeuwwisseling faam maakten in Europa en Amerika.

De legendarische Adali Halil en Kurtdereli Mehmet.

1996: het mannenveld komt naar Holland

Het begon allemaal in 1995 met een telefoontje tussen Veyis Güngör van de culturele vereniging Turks Huis en Mohamed el-Fers van het lokale Amsterdamse MokumTV. Vanuit de stadsdeelraad had Güngör berichten opgevangen dat zijn vereniging meer aan cultuur moest doen. ´Waarom organiseer je geen ´Turkse olieworstelwedstrijd?´, opperde El-Fers.

Gemakkelijker gezegd dan gedaan. Gezamenlijk ondernam men de trip naar het Turkse Edirne om eerst eens te gaan kijken hoe dat olieworstelen er precies aan toeging. In Edirne maakte het tweetal kennis met de agha (ceremoniemeester) van de 636ste jaarlijkse KIRKPINAR, wijlen Hüseyin Sahin. Hij was enthousiast toen hij vernam dat Güngör en El-Fers het historische olieworstelen wilden promoten in Europa. Agha Hüseyin Sahin sprak erover tijdens zijn toespraak in aanwezigheid van de Turkse president Süleyman Demirel en de burgemeester van Edirne Hamdi Sedefçi. Veyis Güngör and Mohamed el-Fers zouden er volgens Sahin voor zorgen dat de KIRKPINAR de grenzen van Turkije zou passeren, de wereld zou veroveren en verenigen. Hetgeen een daverend applaus van de zestigduizend toeschouwers opleverde. Tijdens zijn toespraak tijdens de prijsuitrijking zei president Süleyman Demirel dat het olieworstelen een wereldsport zal worden, maar Turkije door zou gaan wereldberoemde olieworstelaars te leveren. Veyis Güngör vertelde tijdens een persconferentie die dag dat de enthousiaste reacties in Europa bewezen dat deze oerssport niet alleen een lange traditie kent, maar dankzij televisie en video ook onder niet-Turken aan populariteit wint. De toekomstige organisatoren van de eerste Amsterdam Kirkpinar ontvingen zo´n 950 namen van worstelaars die wilden deelnemen. Terwijl Güngör aan de lopende band de pers te woord stond, kennis maakte met sportbobo´s, filmde El-Fers drie dagen lang van de vroege ochtend tot de wedstrijden. De opnames zouden diepe indruk maken en van doorslaggevende betekenis blijken voor de promotie van de ´meest mannelijke´ sport op aarde.

1996

Op 4 september 1996 starte MokumTV een wekelijks programma om Amsterdam en omgeving bekend te maken met dit fenomeen. Gelijktijdig organiseerde Türkevi promotionele activiteiten. Osman Memisoglu en Zeki Güngör verzette bergen werk en hielpen bij het inrichten van een drukbezochte fotoexpositie over het olieworstelen. Ali Akgül en Nejdet Büber versterkte het organisatieteam. Namens de overheid nam Hellen van stadsdeel Westerpark deel aan de besprekingen. Het stadsdeel stelde voor de wedstrijd op het terrein van de Westergasfabriek te houden. Er zou daar een geschikt grasveld zijn. Dat terrein werd door de organisatoren al met de nodige achterdocht bekeken. De grond zou er stevig vervuild zijn, er mocht absoluut niets in de grond geslagen worden, want dan kwam er gifgrond vrij. Douches en toiletwagens zouden moeten worden opgesteld, tribunes en afrastering gehuurd worden, evenals een electrische voorziening en wat al niet meer. Een zware belasting voor de vereniging, want het door het stadsdeel voorgestelde terrein had helemaal niets aan wat voor een faciliteit. Het veldje werd afgeblazen nadat de terreincommissie haar raport over het terrein bekend maakte: absoluut ongeschikt vanwege de hondendrollen. Half Amsterdam liet z´n hond daar blijkbaar uit.

Toen kwam het Brediusbad ter sprake. Een prachtige zonneweide tussen zwembad en spoorlijn. Het bleek een goede keus. Het buitenbad sloot op 1 september. Het zou logisch zijn geweest als we gelijk de eerste zondag de wedstrijd zouden houden, maar dat mocht niet van het stadsdeel. Die organiseerde op de eerste zondag van september zelf een presentatie voor buurtbewoners rond het voor olieworstelen ongeschikt bevonden veld op het terrein van de voormalige Westergasfabriek. Men vreesde dat er geen hond zou komen naar de kraampjes waar clubjes en verenigingen zich presenteerden. Zo werd 12 september 1997 geprikt.

1997

Nu ontbrak er nog een agha. Normaal wordt je agha vanwege het hoogste bod dat er op een schaap wordt gedaan. Een ceremonie die in de pauze voor de finale van de wedstrijd plaats heeft. De gelukkige koper van het agha-schaap is in naam ´de baas´ over de KIRKPINAR van het volgende jaar. Hij is verantwoordelijk voor duizend-en-een dingen, en ziet er op toe dat het geld dat hij op het schaap heeft geboden, goed besteed wordt. De agha is meer dan de belangrijkste sponsor. Naast zijn niet onaanzienlijke financiele bijdrage is de agha, in zijn traditionele Oud Osmaanse kleding, de man die de gasten ontvangt, het gezicht van de KIRKPINAR. Hoe belangrijk het aghaschap was, bleek toen Hüseyin Sahin het hoogste bod deed. Door de atleten werd hij in aanwezigheid van president Süleyman Demirel op de schouders genomen en het bomvolle stadion rondgedragen. Tienduizende stonden op om hem luidkeels toe te juichen. Zijn foto sierde de volgende dag de voorpagina´s van de kranten. Aangezien er nog nooit eerder een wedstrijd in West Europa was gehouden, moest er iemand worden gevonden die het aghaschap op zich wilde nemen. Het werd de heer Ali Yavuz uit Utrecht, directeur van ETT Telecom, die de geschiedenis in ging als eerste Euro-agha.

Op istignatie van de politie, die ook bij de voorbereidingen betrokken raakte, moest een draaiboek worden opgesteld door Nejdet Büber. Er moest ook een extra beveiligsteam worden ingezet. Iedere bezoeker moest gefouilleerd worden en er werd een aktief veiligheidsplan opgesteld. Naast politieaanwezigheid een het strak georganiseerd team van de veiligheidsdienst stond er ook nog een team van vrijwilligers klaar onder leiding van Osman en Zeki, die er tevens voor zorgden dat Amsterdam werd dichtgeplakt met affiches die de komst van de ´Moeder van aller sporten´ naar Amsterdam aankondigden in felle ´Turkse´ kleuren. En nadat er een jaar lang minstens vier keer per week olieworstelen werd uitgezonden door MokumTV, waren er in september extra uitzendingen, in het weekend voor de wedstrijd zelfs een hele nacht lang.

Op 11 september 1997 hadden de olieworstelfans zich op Schiphol verzameld om het team van wereldkampioen Gengiz Elbeye te verwelkomen. Een gejuig steeg op toen de beren van kerels verschenen. De volgende dag werd er voor het eerst in de geschiedenis geolieworsteld in West Europa. Niet minder dan 22 televisie-teams coverde het gebeuren en beelden van de Amsterdam KIRKPINAR waren bij CNN en BBC te zien. De olijfolie werd vanaf deze allereerste wedstrijd geleverd door de firma Meeuwig & Zonen uit de Haarlemmerstraat in Amsterdam. Agha werd de heer Muhammet Uysal, oprichter-directeur van de Uysal-groep bv. Lees het verslag.

1998

In 1998, gedurende de zwaarste regenbui in 30 jaar, had de wedstrijd in de modder plaats, onder het applaus van meer dan 5000 toeschouwers die zich niet lieten verdrijven door de waterval. Deze Tweede Europese Kampioenschappen Olieworstelen hadden een finale met 42 worstelaars van Turkije, Nederland en andere Europese landen en werd gewonnen door Cengiz Elbeye, de Edirne Kirkpinar kampioen.Oil Wrestling Champion. Bij het begin van de westrijd zei Erkut Onart, de Turkse Consul Generaal in Nederland dat hij geloofde dat de vriendschap tussen de Turkse maatschappij en de Europese landen toenam door het olieworstelen. In de olieworstelwereld is de jaarlijkse wedstrijd in Amsterdam nu de belangrijkste na die in het Turkse Edirne. Tijdens de wedstrijd werd de heer Ibrahim Akgül (plaatselijk ook bekend als Mario) eigenaar van ´het duurste schaap van Europa´. Het was een symbolische koop. Niet één maar twee schapen waren geleend van kinderboerderij Westerpark. Twee, omdat ´ze niet zonder elkaar konden´. Na afloop gingen de schapen weer terug naar de kinderboerderij. Lees het verslag.

1999

Van 7 tot 30 januari 1999 exposeerde Nadiye Baran met foto´s van de 2de Amsterdam KIRKPINAR in het Amsterdamse PleinTheater.

Op 30 mei had in Utrecht de Benelux-kampioenschappen plaats. Op de zelfde dag was in het Zwitserse Zurich een indoor-KIRKPINAR.

Op zondag 19 september 1999 had op een sportterrein aan de Seineweg Geuzenveld/Slotermeer de derde EK Olieworstelen plaats. Regerend wereldkampioen Gengiz Elbeye werd verslagen door Kenan Simsek en moest genoegen nemen met een derde plaats. De Amsterdammer Kadir Yilmaz (18) werd Europees Kampioen in de jeugdklasse. De heer Zeki Balci uit Vlaardingen wist het aghaschap voor het jaar 2000 te verwerven.

2000

Op zondag 13 maart 2000 had in het Utrechtse theater Huis aan de Werf ´s werelds eerste presentatie van olieworstelen als podiumpresentatie plaats. Annette Embrechts maakte voor De Volkskrant een verslag van dit spectakel. Lees dit verslag.

De Amsterdam Kirkpinar 2000 had op zondag 4 juni plaats op het sportterrein aan de Seineweg Geuzenveld/Slotermeer. Winnaar werd Ahmet Tasci, en de heer Zeki Balci werd opnieuw agha. Lees het verslag.

Tussen 11 en 15 oktober 2000 had in het Parijse Cirque d'Hiver een theatervoorstelling onder de naam 'The Baspehlivans of Turkey- La lutte de Legendes'' plaats met de bekende olieworstelaars Ahmet Tasci, Sükrü Kazan, Savas Yildirim, Hasan Gundogdu, Ekrem Yavuz, Abdullah Ersoy, Kadir Ergin, Mehmet Yilmaz, Cengiz Elbeye en Kenan Simsek op het podium. Er werd ook een CD ''Haydi Pehlivan'' uitgebracht in het Turks, Frans en Engels.
Meer hierover.

2001/02

De 5de en 6de Amsterdam Krikpinar hadden plaats in Sportpark Jaap Eden. Meer info

De Nederlandse Olieworstelbond is opgericht door drs Veyis Güngör, Mohamed el-Fers (intiatiefnemers olieworstelen in Nederland), Ahmet Akgül, Nejdet Büber, Osman Memisoglu en Zeki Güngör.